1 fase of 3 fase, 11 of 22 kW: wat is het verschil?

Wie een laadkabel of laadpaal zoekt, ziet overal 1 fase en 3 fase staan, en 11 of 22 kW. Het verschil bepaalt hoe snel je auto laadt, maar niet op de manier die de meeste mensen denken: meer fasen of meer kilowatts maken je auto niet vanzelf sneller. Hieronder lees je wat fasen zijn, wat je thuis kunt en welke kabel en laadpaal je nodig hebt.

Wat is een fase?

Een fase is een stroomvoerende geleider. Een gewone kring in je zekeringkast werkt met één fase van 230 volt. Een krachtstroomaansluiting heeft drie fasen, die samen drie keer zoveel vermogen kunnen leveren. Een 1-fase laadkabel heeft drie aders (fase, nul en aarde), een 3-fase laadkabel vijf aders (drie fasen, nul en aarde). Daarnaast zitten er in elke laadkabel type 2 signaaldraden waarmee auto en laadpaal met elkaar communiceren.

Zo reken je het laadvermogen uit

Het vermogen is spanning maal stroom maal het aantal fasen. Met 230 volt per fase kom je op deze vier standaardwaarden:

Een 11 kW-kabel is dus een 3-fase kabel voor 16 ampère, een 22 kW-kabel een 3-fase kabel voor 32 ampère. Een losse 1-fase laadkabel kopen heeft zelden zin: een 3-fase kabel doet alles wat een 1-fase kabel doet, en meer.

De zwakste schakel bepaalt de snelheid

Bij laden aan een laadpaal zijn er vier schakels: je aansluiting, de laadpaal, de kabel en de boordlader in je auto. Het laagste van de vier bepaalt de snelheid. Een auto met een boordlader van 11 kW laadt aan een paal van 22 kW dus met 11 kW, schrijft Milieu Centraal. Nog een paar voorbeelden:

• Een plug-in hybride met een 1-fase boordlader van 3,7 kW laadt altijd met 3,7 kW, ook aan een paal van 22 kW met een 22 kW-kabel.
• Een auto die op één fase 7,4 kW laadt, heeft 32 ampère nodig. Met een 11 kW-kabel, die maar 16 ampère doorlaat, blijft hij steken op 3,7 kW.

Dat laatste voorbeeld laat zien waarom je een kabel kiest op de stroom per fase en niet op het vermogen. Tot en met 16 ampère volstaat de 11 kW-kabel, vanaf 17 tot 32 ampère heb je de 22 kW-kabel nodig.

Heb je thuis 1 fase of 3 fasen?

Dat zie je op je meter en aan de hoofdschakelaar in de zekeringkast, of je vraagt het na bij je netbeheerder. In België kom je drie soorten tegen. Monofasig 230 V, meestal 40 A, is het meest gangbaar. Nieuwere woningen hebben vaak 3N400V: drie fasen met een nulgeleider, geschikt voor een laadpaal van 11 kW. In oudere wijken ligt soms nog een 3x230 V-net zonder nul; daarop laden veel auto's maar op één fase.

Kan een laadpaal op 1 fase?

Ja. Een laadpaal werkt ook op een aansluiting met één fase, alleen laad je dan langzamer. Op een monofasige aansluiting van 40 A haal je hooguit 7,4 kW, en in de praktijk minder, omdat de rest van het huis ook stroom nodig heeft. Daarom is load balancing hier geen luxe: de laadpaal kijkt hoeveel stroom er over is en laadt met de rest, zodat je hoofdzekering niet springt. Hoe dat werkt, lees je in slimme laadpaal: load balancing en zonnepanelen.

Voor een plug-in hybride, die meestal met 3,7 kW laadt, maakt het geen verschil. Voor een volledig elektrische auto betekent het: een nacht laden geeft zo'n 40 kWh, genoeg voor 200 kilometer of meer. Wil je sneller, dan kan de netbeheerder je aansluiting verzwaren naar 3 fasen; een installateur kijkt of dat voor jou loont.

Laadpaal 11 of 22 kW: wat is beter voor thuis?

Voor thuis is 11 kW genoeg. Op een gewone driefasige aansluiting is 11 kW ook het maximum dat verstandig is: een laadpaal van 22 kW trekt 32 ampère per fase, en dat past niet naast de rest van je huis. Bovendien laden de meeste auto's niet sneller dan 11 kW; een boordlader van 22 kW is zeldzaam. Een auto met een accu van 60 kWh is met 11 kW in een nacht ruim vol.

Toch is een laadpaal die 22 kW kan geen verkeerde keuze. Hij wordt ingesteld op wat je aansluiting toelaat, en past dan ook bij een volgende auto of een zwaardere aansluiting. Alle laadpalen van Zaptec kunnen 22 kW. Welke paal bij je past, lees je in wat is de beste laadpaal voor thuis; welke kabels erbij horen in welke kabel heb je nodig voor je laadpaal.

In België: let op het 3x230V-net

In delen van België, vooral in en rond Brussel, ligt nog een ouder net van 3 x 230 volt zonder nulleider. Een laadpunt dat op drie fasen laadt, heeft 400 volt nodig en werkt daar niet, meldt Fluvius. De meeste auto's laden op zo'n net op één fase, met hooguit 7,4 kW. De Zaptec Go herkent dat zelf en laadt dan op één fase met 32 ampère. Twijfel je welk net je hebt, vraag het dan aan je installateur.

Wat betekent het voor je laadtijd?

Neem een auto met een accu van 60 kWh die je van 20 naar 80 procent laadt. Dat is 36 kWh. Reken daarbij ongeveer tien procent laadverlies:

• op 3,7 kW duurt dat ongeveer elf uur;
• op 7,4 kW ongeveer vijf en een half uur;
• op 11 kW ongeveer drie en een half uur;
• op 22 kW, als je auto dat kan, ongeveer twee uur.

Voor wie 's nachts thuis laadt, is 11 kW ruim voldoende: je auto staat 's ochtends vol. Het verschil voel je vooral onderweg, als je een uur bij een openbare paal staat.

Kan ik een 3-fase kabel gebruiken op 1 fase?

Ja. Een 3-fase kabel is achterwaarts geschikt. Laadt je auto maar op één fase, of heeft het laadpunt maar één fase, dan wordt simpelweg één fase gebruikt. Er gaat niets kapot en het laden werkt normaal, alleen op het vermogen van die ene fase. Sommige auto's laden op twee fasen. Dat is een eigenschap van de boordlader, en ook die auto's laden prima met een gewone 3-fase kabel.

Welke kabel kies je dan?

Kijk naar de boordlader van je auto en kies op de stroom per fase:

• laadt je auto met 3,7 kW of 11 kW, kies de laadkabel type 2 van 11 kW;
• laadt je auto met 7,4 kW op één fase of met 22 kW, kies de laadkabel type 2 van 22 kW.

Weet je niet hoe je auto laadt? In de keuzehulp kies je je auto en zie je direct welke kabel past. Meer over lengte en kwaliteit lees je in welke laadkabel heb ik nodig.